Thử nghiệm thiết bị 5G tại Trung Đông, Make in Viet Nam tiến ra thế giới – Toàn cảnh & Đánh giá

Tại Hội nghị Di động Thế giới (MWC 2025) vừa diễn ra ở Barcelona, Tổng công ty Công nghiệp Công nghệ cao Viettel (VHT) đã chính thức ký kết hợp tác với Emirates Integrated Telecommunications (Du) – một trong những nhà mạng viễn thông lớn nhất Trung Đông. Thỏa thuận này đánh dấu việc bắt đầu thử nghiệm và tiến tới thương mại hóa các thiết bị 5G “Make in Viet Nam” tại thị trường các quốc gia Vùng Vịnh. Đáng chú ý, Viettel sẽ triển khai đồng thời cả hai giải pháp kỹ thuật phức tạp: mạng 5G OpenRAN công cộng và mạng 5G riêng biệt (5G Private Network).

Bối cảnh thị trường và chi tiết kỹ thuật của thương vụ 5G Make in Viet Nam

Sự kiện Viettel mang thiết bị 5G thử nghiệm tại Trung Đông không đơn thuần là một hoạt động xúc tiến thương mại, mà là cột mốc khẳng định năng lực làm chủ công nghệ phần cứng lẫn phần mềm viễn thông của Việt Nam trên bản đồ toàn cầu. Hiện tại, Việt Nam thuộc nhóm 6 quốc gia duy nhất trên thế giới có khả năng nghiên cứu và sản xuất hoàn chỉnh thiết bị hạ tầng mạng 5G, bao gồm hệ thống thu phát sóng vô tuyến (gNodeB), mạng lõi (Core Network), thiết bị truyền dẫn và chip xử lý chuyên dụng.

Mô hình triển khai thử nghiệm tại mạng lưới của nhà mạng Du (UAE) tập trung vào hai trụ cột công nghệ then chốt:

• 5G OpenRAN Public Network: Kiến trúc mạng truy cập vô tuyến mở cho phép tách rời phần cứng và phần mềm, giúp nhà mạng linh hoạt tích hợp thiết bị từ nhiều bên cung cấp khác nhau, tối ưu hóa chi phí đầu tư (CapEx) và chi phí vận hành (OpEx).
• 5G Private Network: Mạng 5G chuyên dụng được thiết kế riêng cho các tổ chức, doanh nghiệp, đáp ứng độ chậm trễ cực thấp (Ultra-Low Latency), độ tin cậy cao và tính bảo mật tuyệt đối phục vụ cho Internet vạn vật trong công nghiệp (Industrial IoT), thành phố thông minh và tự động hóa.

Tại thị trường nội địa, quá trình thương mại hóa 5G cũng đang tăng tốc mạnh mẽ. Tính đến hết tháng 1/2025, Viettel đã ghi nhận 5,5 triệu thuê bao 5G với mức tiêu thụ dữ liệu bình thường đạt trung bình 21GB/tháng/thuê bao (gấp 1,7 lần so với giai đoạn đầu). Nhằm thúc đẩy hạ tầng công nghệ số, Chính phủ cũng áp dụng cơ chế đặc thù: doanh nghiệp viễn thông triển khai tối thiểu 20.000 trạm phát sóng 5G trước ngày 31/12/2025 sẽ được ngân sách hỗ trợ 15% chi phí thiết bị.

Phân tích kỹ thuật: Cơ hội đột phá và rủi ro thực tế khi ra biển lớn

Đứng dưới góc độ phân tích hệ thống viễn thông, chiến lược làm chủ và xuất khẩu thiết bị 5G của Việt Nam sở hữu những ưu thế kỹ thuật rõ rệt, nhưng đồng thời phải đối mặt với không ít thách thức lớn tại môi trường quốc tế.

1. Ưu điểm đột phá:

• Mô hình “Vendor-Operator” duy nhất: Viettel là đơn vị hiếm hoi trên thế giới vừa đóng vai trò nhà nghiên cứu sản xuất thiết bị, vừa trực tiếp vận hành mạng viễn thông quy mô hàng chục triệu thuê bao. Điều này giúp chu kỳ phản hồi lỗi (feedback loop) giữa vận hành thực tế và R&D diễn ra cực kỳ nhanh, tối ưu hóa thuật toán phần mềm và sửa lỗi phần cứng nhanh hơn các nhà cung cấp thuần túy.
• Lợi thế từ chuẩn OpenRAN: Việc tự chủ thiết kế theo chuẩn OpenRAN giúp thiết bị Việt Nam dễ dàng tương thích với hệ sinh thái của các nhà mạng quốc tế mà không bị trói buộc bởi các giải pháp đóng độc quyền (proprietary) từ các ông lớn truyền thống như Ericsson, Nokia hay Huawei.
• Chi phí tối ưu: Tự sản xuất chip xử lý và thiết bị phần cứng giúp giảm sâu giá thành sản xuất, tạo lợi thế cạnh tranh về giá khi đàm phán với các nhà mạng tại thị trường đang phát triển và khu vực Trung Đông.

2. Đánh đổi và Rủi ro thực tế:

• Áp lực kiểm chứng quy mô lớn (Scale Testing): Dù đã thử nghiệm thành công trong nước, việc đưa thiết bị vào hạ tầng mạng của một nhà mạng quốc tế như Du đòi hỏi sản phẩm phải chịu được mật độ tải cực cao, tương thích với hàng triệu thiết bị đầu cuối đa dạng và duy trì độ khả dụng (availability) chuẩn 99.999%.
• Thử thách môi trường khắc nghiệt: Khí hậu hoang mạc tại Trung Đông với nhiệt độ cao và bụi cát đòi hỏi thiết bị gNodeB ngoài trời phải đáp ứng các tiêu chuẩn độ bền phần cứng khắt khe hơn nhiều so với điều kiện nhiệt đới.
• Rào cản pháp lý và an toàn thông tin: Việc cung cấp thiết bị hạ tầng cho một quốc gia khác luôn đi kèm với các vòng kiểm duyệt an ninh mạng khắt khe từ các cơ quan quản lý bản địa.

Góc nhìn & Khuyến nghị thực chiến từ ZunLiz

Sự kiện thiết bị 5G Make in Viet Nam bước vào giai đoạn thử nghiệm thương mại tại Trung Đông là một tín hiệu rất tích cực cho cộng đồng kỹ thuật và doanh nghiệp công nghệ trong nước. Tuy nhiên, để hiện thực hóa tiềm năng kinh tế dự báo lên tới 930 tỷ USD của 5G vào năm 2030 theo đánh giá từ GSMA, giới công nghệ và lập trình viên Việt Nam cần có những định hướng rõ ràng.

Đối với đội ngũ kỹ sư viễn thông và lập trình viên:

• Dịch chuyển sang kiến trúc phần mềm viễn thông (Cloud-Native Telecom): Mạng 5G hiện đại dựa trên phần mềm nhiều hơn phần cứng. Anh em làm kỹ thuật nên tập trung nâng cao chuyên môn về Kubernetes, Orchestration, CI/CD cho hạ tầng viễn thông, cũng như các giao thức mở của OpenRAN (E2, A1, O1 interfaces).
• Khai thác mảng ứng dụng 5G Private: Dữ liệu tiêu thụ 21GB/tháng cho thấy nhu cầu người dùng cá nhân đã sẵn sàng, nhưng mảng mang lại giá trị gia tăng lớn nhất chính là B2B. Lập trình viên nên tập trung phát triển các giải pháp IoT công nghiệp, Edge Computing, Computer Vision kết hợp 5G để giải quyết bài toán tự động hóa cho các nhà máy và khu đô thị.

Đối với doanh nghiệp số và cộng đồng công nghệ:

• Chủ động đón đầu hạ tầng: Tận dụng chính sách hỗ trợ 15% chi phí của Nhà nước để các nhà mạng phủ sóng 20.000 trạm 5G trong năm 2025, các doanh nghiệp phần mềm cần chuẩn bị sẵn các hạ tầng ứng dụng hỗ trợ băng thông rộng và độ trễ thấp, tránh tình trạng “mạng chờ ứng dụng”.
• Tăng cường hợp tác hệ sinh thái: Việc Viettel mở đường sang Trung Đông sẽ tạo ra vết chân cho các giải pháp phần mềm Việt đi cùng. Doanh nghiệp công nghệ trong nước nên chủ động xây dựng các sản phẩm trên nền tảng 5G Private Network để sẵn sàng đóng gói xuất khẩu cùng các nhà cung cấp hạ tầng.

Việc thương mại hóa thành công thiết bị 5G tại thị trường quốc tế không chỉ khẳng định vị thế công nghệ của Việt Nam, mà còn là bước ngoặt đưa ngành sản xuất thiết bị viễn thông trong nước chuyển từ vị thế “người mua công nghệ” sang “nhà cung cấp giải pháp” trên quy mô toàn cầu.

Tác giả: ZunLiz✓ Verified Creator

Kỹ sư phần mềm, nhà sáng tạo nội dung công nghệ & AI. Chuyên nghiên cứu các giải pháp tối ưu hệ thống, Cloudflare, Docker và tích hợp trí tuệ nhân tạo vào sản phẩm số.